అసెంబ్లీ ప్రజాస్వామ్య వేదికా? రాజకీయ రణరంగమా?

• సభలో గెలవాల్సింది పార్టీ కాదు… ప్రజాస్వామ్యం!

ప్రజాస్వామ్యంలో శాసనసభకు ఉన్న స్థానం అత్యంత కీలకం. ప్రజలు తమ ఓట్లతో ఎన్నుకున్న ప్రతినిధులు ఒకే చోట సమావేశమై ప్రజల సమస్యలపై చర్చించడం, ప్రభుత్వ విధానాలను ప్రశ్నించడం, అవసరమైతే తప్పులను ఎత్తిచూపడం, ప్రజా ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా చట్టాలను రూపొందించడం—ఇదే శాసనసభ ప్రాథమిక ఉద్దేశం. అధికార పక్షానికి పాలన సాగించేందుకు సభ వేదిక అయితే, ప్రతిపక్షానికి ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించేందుకు, ప్రజల గొంతుకగా నిలిచేందుకు అదే సభ వేదిక. అందుకే అసెంబ్లీని ప్రజాస్వామ్యానికి గుండెకాయగా అభివర్ణిస్తారు.

కానీ ఇటీవలి పరిణామాలు చూస్తుంటే తెలంగాణ శాసనసభలో రాజకీయ చర్చల స్థానాన్ని రాజకీయ ఘర్షణలు ఆక్రమిస్తున్నాయా? ప్రజా సమస్యల స్థానంలో వ్యక్తిగత విమర్శలు, ఆరోపణలు, ప్రతిఆరోపణలు ముందుకు వస్తున్నాయా? అరెస్టులు, నిరసనలు, సభలోకి ప్రవేశంపై వివాదాలు, స్పీకర్‌పై వ్యాఖ్యల చుట్టూ ఏర్పడుతున్న రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు అసెంబ్లీ ప్రతిష్ఠను దెబ్బతీస్తున్నాయా? అనే ప్రశ్నలు సహజంగానే తలెత్తుతున్నాయి.

ఇది ఒక పార్టీకి సంబంధించిన సమస్య కాదు. ఇది కేవలం అధికార పక్షం–ప్రతిపక్షం మధ్య వివాదంగా కూడా చూడలేం. ఎందుకంటే శాసనసభ పనితీరు దిగజారితే నష్టపోయేది ఏ ఒక్క రాజకీయ పార్టీ కాదు—ప్రజాస్వామ్యమే. అందుకే ఈ పరిణామాలను పార్టీ కళ్లజోడుతో కాకుండా ప్రజాస్వామ్య దృష్టితో పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.

సభ అంటే పోరాట వేదికే… కానీ అది ప్రజా ప్రయోజనాల కోసం కావాలి

ప్రజాస్వామ్యంలో అధికార, ప్రతిపక్షాల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు ఉండటం సహజం. వాస్తవానికి భిన్నాభిప్రాయాలే ప్రజాస్వామ్యానికి బలం. ప్రభుత్వం తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయాన్ని ప్రతిపక్షం ప్రశ్నించాలి. ప్రభుత్వం కూడా ప్రతిపక్ష విమర్శలను సహనంతో స్వీకరించాలి. అవసరమైతే తన నిర్ణయాలను సమర్థించాలి. తప్పు ఉంటే సరిదిద్దుకోవాలి.

కానీ ప్రశ్నించడం వేరు… సభను స్తంభింపజేయడం వేరు.

విమర్శ వేరు… వ్యక్తిగత దూషణ వేరు.

రాజకీయ పోరాటం వేరు… సంస్థాగత వ్యవస్థలను బలహీనపరచడం వేరు.

ఈ తేడా అధికార పక్షానికీ, ప్రతిపక్షానికీ స్పష్టంగా ఉండాలి.

అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ప్రజలు ఒక పార్టీకి అధికారాన్ని ఇచ్చినంత మాత్రాన ఆ పార్టీకి సభపై సంపూర్ణ ఆధిపత్య హక్కు లభించదు. అదే సమయంలో ప్రతిపక్షంగా ఉన్న పార్టీకి ప్రభుత్వం తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయాన్ని అడ్డుకోవడం లేదా ప్రతి అంశాన్ని రాజకీయ ఘర్షణగా మార్చడం కూడా ప్రజలు ఇచ్చిన ప్రజాస్వామ్య బాధ్యత కాదు.

ప్రజలు ఎమ్మెల్యేలను సభకు పంపింది గొడవలు చేయడానికి కాదు. తమ నియోజకవర్గ సమస్యలను ప్రస్తావించడానికి. తమ కష్టాలను ప్రభుత్వ దృష్టికి తీసుకెళ్లడానికి. తమకు అవసరమైన అభివృద్ధిని సాధించడానికి. రాష్ట్ర భవిష్యత్తుపై చర్చించడానికి.

అధికార పక్షానికి అధికారం ఉంది… కానీ అపరిమిత అధికారం కాదు

ప్రస్తుత పరిణామాల్లో మొదటగా అధికార పక్షం తన బాధ్యతను గుర్తించాలి. ప్రభుత్వం వద్ద సంఖ్యాబలం ఉంటుంది. పరిపాలనా యంత్రాంగం ఉంటుంది. చట్టాలను అమలు చేసే అధికారం ఉంటుంది. అందుకే అధికార పక్షం నుంచి మరింత సంయమనం, పరిపక్వత, బాధ్యతను ప్రజలు ఆశిస్తారు.

సభలో ప్రతిపక్షం తీవ్రంగా విమర్శించినా ప్రభుత్వం సమాధానం చెప్పాలి. ప్రతిపక్ష సభ్యుడు ఇబ్బందికరమైన ప్రశ్న అడిగినా దానికి వాస్తవాలతో సమాధానం ఇవ్వాలి. ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయంపై అనుమానాలు ఉంటే వాటిని నివృత్తి చేయాలి.

ప్రతిపక్షాన్ని మాట్లాడనివ్వకుండా చేయడం, ప్రతి విమర్శను రాజకీయ కుట్రగా చిత్రీకరించడం, సభలో సంఖ్యాబలాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని చర్చకు తలుపులు మూయడం ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికి అనుకూలం కాదు.

అధికారం శాశ్వతం కాదు. ప్రభుత్వాలు మారుతాయి. నేడు అధికారంలో ఉన్నవారు రేపు ప్రతిపక్షంలో ఉండవచ్చు. నేడు ప్రతిపక్షంలో ఉన్నవారు రేపు అధికారంలోకి రావచ్చు. అందువల్ల ఒక ప్రభుత్వం ఏర్పరిచే పార్లమెంటరీ సంప్రదాయాలు భవిష్యత్తులో అదే ప్రభుత్వానికి తిరిగి ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.

అధికార పక్షం తనకు అనుకూలంగా ఉండే ప్రజాస్వామ్య ప్రమాణాలను మాత్రమే కోరుకోకూడదు. తాను ప్రతిపక్షంలో ఉన్నప్పుడు కోరుకునే స్వేచ్ఛను, హక్కులను అధికారంలో ఉన్నప్పుడు కూడా గౌరవించాలి.

ప్రతిపక్షానికీ బాధ్యత ఉంది

ఇదే సమయంలో ప్రతిపక్షం కూడా ఆత్మపరిశీలన చేసుకోవాలి. ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించడం తమ హక్కు మాత్రమే కాదు—బాధ్యత కూడా. కానీ ప్రశ్నించడం అంటే ప్రతి సందర్భంలో సభా కార్యకలాపాలను అడ్డుకోవడం కాదు.

ప్రతిపక్షం బలంగా ఉండాలి. కానీ ఆ బలం నినాదాల్లో కాదు… విషయ పరిజ్ఞానంలో కనిపించాలి. ప్రభుత్వ వైఫల్యాలను గణాంకాలతో బయటపెట్టాలి. ప్రజా సమస్యలకు ప్రత్యామ్నాయ పరిష్కారాలను సూచించాలి. ప్రభుత్వ విధానాల్లోని లోపాలను ఆధారాలతో నిరూపించాలి.

వ్యక్తిగత విమర్శలు, పరుష పదజాలం, అవమానకర వ్యాఖ్యలు రాజకీయంగా కొంతకాలం చప్పట్లు తెచ్చిపెట్టవచ్చు. కానీ అవి ప్రజాస్వామ్యానికి ఉపయోగపడవు. సభలో ఒక నాయకుడిని వ్యక్తిగతంగా లక్ష్యంగా చేసుకోవడం కంటే ఆయన విధానాన్ని ప్రశ్నించడం ఎంతో ప్రభావవంతమైన రాజకీయ విమర్శ.

ప్రజలు ఇప్పుడు రాజకీయ నాయకుల ప్రసంగాలను మాత్రమే వినడం లేదు. ఎవరు సమస్యను ప్రస్తావించారు? ఎవరు పరిష్కారం సూచించారు? ఎవరు సభను నడవనిచ్చారు? ఎవరు అడ్డుకున్నారు? అన్నింటినీ గమనిస్తున్నారు.

అరెస్టులు రాజకీయ పోరాటానికి ప్రత్యామ్నాయం కాకూడదు

బీఆర్ఎస్ నేతల అరెస్టుల అంశం కూడా రాజకీయ వాతావరణాన్ని మరింత వేడెక్కించింది. ఏ నాయకుడైనా చట్టాన్ని ఉల్లంఘించినట్లయితే చట్టపరమైన చర్యలు తప్పవు. కానీ అదే సమయంలో అరెస్టులు రాజకీయ ప్రతీకార చర్యలుగా కనిపించకుండా ఉండటం ప్రభుత్వానికి అత్యంత అవసరం.

చట్టం అందరికీ సమానంగా వర్తించాలి. అధికార పార్టీ నాయకుడైనా, ప్రతిపక్ష నాయకుడైనా ఒకే ప్రమాణం ఉండాలి. దర్యాప్తు సంస్థలు, పోలీసులు తమ విధులను నిష్పాక్షికంగా నిర్వహిస్తున్నారనే నమ్మకం ప్రజల్లో ఉండాలి.

అదేవిధంగా ప్రతిపక్షం కూడా ప్రతి అరెస్టును రాజకీయ వేధింపుగా మాత్రమే చిత్రీకరించకుండా, కేసుల వాస్తవాలను ప్రజల ముందుంచాలి. చట్టపరమైన పోరాటం చేయాలి. ప్రజాస్వామ్య నిరసన హక్కును వినియోగించాలి. కానీ చట్టపరమైన ప్రక్రియను పూర్తిగా తిరస్కరించే ధోరణి కూడా సమర్థనీయం కాదు.

ప్రభుత్వానికి చట్టాన్ని అమలు చేసే అధికారం ఉంది. ప్రతిపక్షానికి చట్టబద్ధమైన నిరసన తెలిపే హక్కు ఉంది. ఈ రెండింటి మధ్య సమతుల్యతే ప్రజాస్వామ్య ఆరోగ్యానికి కొలమానం.

స్పీకర్ పదవి రాజకీయాలకు అతీతంగా ఉండాలి

శాసనసభలో స్పీకర్ పాత్ర అత్యంత కీలకం. సభను క్రమబద్ధంగా నడపడం, అధికార–ప్రతిపక్షాలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడం, నియమాలను అమలు చేయడం స్పీకర్ బాధ్యత.

స్పీకర్ నిర్ణయాలపై సభ్యులకు భిన్నాభిప్రాయాలు ఉండవచ్చు. ఆ నిర్ణయాలను విమర్శించే అవకాశం కూడా ప్రజాస్వామ్యంలో ఉంటుంది. కానీ స్పీకర్ పదవిని వ్యక్తిగత దూషణలకు వేదికగా మార్చడం మాత్రం శాసన వ్యవస్థ గౌరవాన్ని దెబ్బతీస్తుంది.

అదే సమయంలో స్పీకర్ కూడా తన ప్రతి నిర్ణయం రాజకీయ పక్షపాతంతో తీసుకున్నట్లు అనుమానం కలగకుండా అత్యంత జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలి. అధికార పక్షానికి అనుకూలంగా కనిపించే నిర్ణయాలు వరుసగా వెలువడితే ప్రతిపక్షంలో అనుమానాలు రావడం సహజం. అందువల్ల స్పీకర్ నిర్ణయాల్లో పారదర్శకత, నియమబద్ధత, నిష్పాక్షికత స్పష్టంగా కనిపించాలి.

స్పీకర్‌పై విమర్శ వచ్చినప్పుడు సమాధానం కూడా అదే స్థాయి గౌరవంతో ఉండాలి. వ్యక్తిగత ఘర్షణలు పెంచితే సమస్య పరిష్కారం కాదు.

సభలోకి ఎవరు రావాలి? నిర్ణయం నిబంధనల ప్రకారమే ఉండాలి

ప్రతిపక్ష సభ్యుల సభ ప్రవేశంపై న్యాయస్థానం జోక్యం చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి రావడం శాసన వ్యవస్థలోని అంతర్గత విభేదాలు ఎంత తీవ్రంగా మారాయో సూచిస్తుంది. శాసనసభ అంతర్గత వ్యవహారాలకు కొన్ని రాజ్యాంగ పరిమితులు, సభా నియమాలు ఉన్నాయి. అదే సమయంలో సభ్యుల హక్కులు, ప్రజాస్వామ్య ప్రతినిధిత్వం కూడా రాజ్యాంగ విలువలతో ముడిపడి ఉన్నాయి.

అందుకే ఇలాంటి వివాదాలు రాజకీయ శక్తి ప్రదర్శనగా కాకుండా నియమాల ప్రకారం పరిష్కరించబడాలి. సభలో సభ్యుడి హాజరు, సస్పెన్షన్, ప్రవేశం వంటి అంశాలు వ్యక్తిగత ఇష్టాయిష్టాల ఆధారంగా కాకుండా స్పష్టమైన నిబంధనల ప్రకారం ఉండాలి.

న్యాయస్థానాలు తరచూ శాసన వ్యవస్థల అంతర్గత వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడితే అది శాసనసభ తన అంతర్గత సమస్యలను తగిన పార్లమెంటరీ విధానాల్లో పరిష్కరించలేకపోతున్నదనే విమర్శకు దారితీస్తుంది.

ప్రజల సమస్యలు ఎక్కడ?

ఇంత రాజకీయ ఉద్రిక్తత మధ్య అసలు ప్రశ్న మాత్రం వెనుకబడుతోంది—ప్రజల సమస్యలు ఎక్కడ?

రైతులు ఏం కోరుకుంటున్నారు?

నిరుద్యోగ యువత పరిస్థితి ఏమిటి?

విద్యార్థుల ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్ సమస్య ఎప్పుడు పరిష్కారమవుతుంది?

ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో సౌకర్యాలు ఎలా ఉన్నాయి?

ప్రైవేట్ విద్యా, వైద్య రంగాల్లో పెరుగుతున్న భారాన్ని ఎలా నియంత్రించాలి?

పట్టణాల్లో ట్రాఫిక్, డ్రైనేజీ, తాగునీరు, మౌలిక వసతుల సమస్యలకు పరిష్కారం ఏమిటి?

గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు ఎలా పెంచాలి?

బీసీలు, ఎస్సీలు, ఎస్టీలు, మైనారిటీలు, మహిళలు, యువతకు ప్రభుత్వ విధానాల ప్రయోజనాలు ఎంతవరకు చేరుతున్నాయి?

ఇలాంటి ప్రశ్నలపై సభలో గంటల తరబడి చర్చ జరగాలి. ప్రభుత్వాన్ని నిలదీయాలి. అవసరమైతే అధికార పక్షం ప్రతిపక్షం సూచనలను స్వీకరించాలి. ప్రతిపక్షం కూడా ప్రత్యామ్నాయ విధానాలను సూచించాలి.

కానీ రాజకీయ ఘర్షణలే ప్రధాన వార్తలుగా మారితే ప్రజల సమస్యలు మళ్లీ పక్కకు నెట్టబడతాయి.

సభ సమయం ప్రజల ఆస్తి

అసెంబ్లీకి కేటాయించే ప్రతి నిమిషం ప్రజల డబ్బుతో నడుస్తుంది. ఎమ్మెల్యేల జీతాలు, సభ నిర్వహణ, భద్రత, పరిపాలనా ఏర్పాట్లు—ఇవన్నీ ప్రజల పన్నుల నుంచే వస్తాయి.

అందువల్ల సభలో వృథా అయ్యే ప్రతి నిమిషం ప్రజల హక్కుకు జరిగిన నష్టమే.

ఒక రోజు సభా కార్యకలాపాలు నిలిచిపోతే అది కేవలం రాజకీయ పార్టీల నష్టం కాదు. ఆ రోజు చర్చించాల్సిన ప్రజా సమస్య వాయిదా పడుతుంది. పెండింగ్ బిల్లులు ఆలస్యం అవుతాయి. ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించాల్సిన అవకాశం కోల్పోతారు. ప్రజల తరఫున మాట్లాడాల్సిన గొంతు మూగబోతుంది.

సభా సమయాన్ని సద్వినియోగం చేయడం అధికార, ప్రతిపక్షాల ఉమ్మడి బాధ్యత.

రాజకీయ పోరాటం బయట చేయండి… ప్రజా చర్చ సభలో చేయండి

రాజకీయ పార్టీలు తమ పోరాటాలను రోడ్లపై, ప్రజాక్షేత్రంలో, ఎన్నికల్లో కొనసాగించవచ్చు. ప్రజాస్వామ్యంలో అది సహజం. కానీ అసెంబ్లీని ప్రజా చర్చల వేదికగా నిలబెట్టడం మాత్రం రాజీ లేని బాధ్యత.

ప్రభుత్వం తన పనితీరును నిరూపించుకోవాలి.

ప్రతిపక్షం తన నిర్మాణాత్మక పాత్రను నిరూపించుకోవాలి.

స్పీకర్ తన నిష్పాక్షికతను నిరూపించుకోవాలి.

సభ్యులు తమ ప్రజా ప్రతినిధిత్వాన్ని నిరూపించుకోవాలి.

అప్పుడే అసెంబ్లీపై ప్రజలకు నమ్మకం పెరుగుతుంది.

ప్రజాస్వామ్యంలో విజయం ఎవరిది కావాలి?

అధికార పక్షం ప్రతిపక్షాన్ని ఓడించడం ప్రజాస్వామ్య విజయం కాదు.

ప్రతిపక్షం ప్రభుత్వాన్ని ఇబ్బంది పెట్టడం కూడా ప్రజాస్వామ్య విజయం కాదు.

ఒక బిల్లు మెజారిటీతో ఆమోదం పొందడం మాత్రమే ప్రజాస్వామ్య విజయానికి కొలమానం కాదు.

ప్రజల సమస్యకు పరిష్కారం లభించినప్పుడు, ప్రభుత్వం తన తప్పును సరిదిద్దుకున్నప్పుడు, ప్రతిపక్షం నిర్మాణాత్మక సూచనను ప్రభుత్వం స్వీకరించినప్పుడు, ఒక సామాన్య పౌరుడి సమస్య సభలో ప్రస్తావించబడి పరిష్కారం దిశగా అడుగు పడినప్పుడు—అదే అసలు ప్రజాస్వామ్య విజయం.

అందుకే తెలంగాణ అసెంబ్లీ ప్రస్తుత పరిణామాలు అధికార పక్షానికీ, ప్రతిపక్షానికీ ఒక హెచ్చరిక కావాలి.

సభను రణరంగంగా మార్చడం సులభం. కానీ ప్రజాస్వామ్య వేదికగా నిలబెట్టడం మాత్రమే నాయకత్వానికి నిజమైన పరీక్ష.

అధికార పక్షం తన సంఖ్యాబలాన్ని సంయమనంతో వినియోగించాలి. ప్రతిపక్షం తన సంఖ్యాబలాన్ని ప్రజా సమస్యల కోసం వినియోగించాలి. వ్యక్తిగత దూషణలకు స్వస్తి పలకాలి. రాజకీయ అరెస్టులు ప్రతీకార రాజకీయాలుగా కనిపించకుండా చట్టబద్ధతను కాపాడాలి. సభా నియమాలను అందరూ గౌరవించాలి. స్పీకర్ పదవికి గౌరవం ఇవ్వాలి. అదే సమయంలో స్పీకర్ కూడా ప్రతి సభ్యుడి ప్రజాస్వామ్య హక్కులను సమానంగా పరిరక్షించాలి.

ప్రజలు పార్టీలకు ఓటు వేసినా, అసెంబ్లీకి పంపేది తమ ప్రతినిధులను. ఆ ప్రతినిధుల మీద ప్రజలకు ఉన్న అంచనాలు పార్టీల రాజకీయ ప్రయోజనాల కంటే ఎంతో పెద్దవి.

ప్రజాస్వామ్యం అంటే ఎన్నికల్లో గెలవడం మాత్రమే కాదు. గెలిచిన తర్వాత ప్రత్యర్థి గొంతును వినడం కూడా. ఓడిపోయిన తర్వాత ప్రజల తరఫున మాట్లాడటం కూడా. అధికారంలో ఉన్నప్పుడు విమర్శను భరించడం కూడా. ప్రతిపక్షంలో ఉన్నప్పుడు బాధ్యతగా వ్యవహరించడం కూడా.

తెలంగాణ అసెంబ్లీలో ఎవరు గెలిచారు? ఎవరు ఓడిపోయారు? అన్నది చరిత్రలో చిన్న ప్రశ్న కావచ్చు.

కానీ ప్రజల సమస్యలు పరిష్కరించబడ్డాయా? ప్రజల గొంతు వినిపించిందా? ప్రజాస్వామ్య విలువలు నిలిచాయా? అన్నదే చరిత్ర అడిగే అసలు ప్రశ్న.

అందుకే ఇకనైనా రాజకీయ పక్షాలు ఒక విషయాన్ని గుర్తించాలి—

అసెంబ్లీ పార్టీ ప్రతిష్ఠను పెంచుకునే వేదిక కాదు… ప్రజల విశ్వాసాన్ని నిలబెట్టే పవిత్ర బాధ్యత.

సభలో గెలవాల్సింది పార్టీ కాదు… ప్రజాస్వామ్యం.