12 ఏళ్ల తెలంగాణ సాక్షిగా… పోరాటం ఇంకా మిగిలే ఉంది

• రాష్ట్రం ఏర్పడింది… కానీ ప్రజల ఆకాంక్షల రాష్ట్రం నిర్మితమైందా?
• నీళ్లు, నిధులు, నియామకాలు, సామాజిక న్యాయం, ఆత్మగౌరవం….

జూన్ 2, 2014. తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావం కేవలం ఒక పరిపాలనా విభజన కాదు. అది దశాబ్దాల పోరాటానికి, వేలాది మంది విద్యార్థుల త్యాగాలకు, ఒక ప్రాంతీయ సమాజం ఆత్మగౌరవ ఆకాంక్షలకు లభించిన రాజ్యాంగ గుర్తింపు. “నీళ్లు, నిధులు, నియామకాలు” అనే మూడు ప్రధాన నినాదాలతో ప్రారంభమైన ఉద్యమం చివరకు రాష్ట్ర సాధనతో ముగిసింది. కానీ రాష్ట్రం ఏర్పడటం ఒక ముగింపు కాదు; అది ఒక కొత్త ప్రయాణానికి ఆరంభం.

ఇప్పుడు తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావానికి 12 సంవత్సరాలు పూర్తవుతున్న వేళ ఒక ప్రాథమిక ప్రశ్న మళ్లీ ముందుకొస్తోంది. నిజంగా తెలంగాణ కల సాకారమైందా? ప్రజల ఆకాంక్షలు నెరవేరాయా? లేక రాష్ట్రం సాధించినా ఉద్యమ లక్ష్యాలు ఇంకా అసంపూర్ణంగానే ఉన్నాయా?

ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం భావోద్వేగంతో కాదు; చరిత్ర, వాస్తవాలు, సామాజిక-ఆర్థిక పరిస్థితుల ఆధారంగా వెతకాలి.

తెలంగాణ ఉద్యమం కేవలం భౌగోళిక సరిహద్దుల కోసం జరగలేదు. ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో తెలంగా

• ఉద్యోగాల్లో స్థానికులకు అన్యాయం
• సాగునీటి పంపకాలలో అసమానతలు
• బడ్జెట్ కేటాయింపుల్లో వివక్ష
• తెలంగాణ యాస, సంస్కృతిపై అవమానకర వైఖరి
• రాజకీయ అధికారంలో తక్కువ ప్రాతినిధ్యం

ఈ సమస్యల పరిష్కారం కోసం రాష్ట్రం కోరారు. అందువల్ల తెలంగాణ విజయాన్ని కొలవాలంటే రాష్ట్రం ఏర్పడిందా లేదా అన్నది కాదు; ఈ సమస్యలు ఎంతవరకు పరిష్కారమయ్యాయన్నదే అసలు ప్రమాణం.

ఏం సాధించాం?
ఆత్మగౌరవానికి రాజ్యాంగ గుర్తింపు. తెలంగాణ సాధించిన అతిపెద్ద విజయమేమిటంటే, ఒక ప్రాంతీయ సమాజం తన ప్రత్యేక అస్తిత్వాన్ని తిరిగి పొందడం.

ఒకప్పుడు సినిమాల్లో హాస్యానికి, రాజకీయాల్లో వ్యంగ్యానికి గురైన తెలంగాణ యాస నేడు అసెంబ్లీలో వినిపిస్తోంది. బతుకమ్మ, బోనాలు అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందాయి. కొమురం భీం, చాకలి ఐలమ్మ, సమ్మక్క-సారక్క వంటి చారిత్రక వ్యక్తిత్వాలు ప్రధాన చరిత్రలో స్థానం సంపాదించాయి.

ఇది చిన్న విజయం కాదు.

మౌలిక సదుపాయాల్లో పురోగతి
హైదరాబాద్‌ను కేంద్రంగా చేసుకుని ఐటీ, ఫార్మా, మౌలిక సదుపాయాల రంగాల్లో తెలంగాణ గణనీయమైన అభివృద్ధి సాధించింది.

మెట్రో రైలు, ఔటర్ రింగ్ రోడ్ విస్తరణ, ఐటీ ఎగుమతుల పెరుగుదల, పారిశ్రామిక పెట్టుబడుల ఆకర్షణ వంటి అంశాల్లో తెలంగాణ దేశంలోనే ముందంజలో నిలిచింది.

సాగునీటి రంగంలో విస్తరణ
కాళేశ్వరం వంటి భారీ ప్రాజెక్టులు, మిషన్ కాకతీయ, చెరువుల పునరుద్ధరణ వంటి కార్యక్రమాలు సాగునీటి విస్తీర్ణాన్ని పెంచాయి. రైతు సంక్షేమం అనే అంశం ప్రభుత్వ విధానాల్లో ప్రధాన చర్చగా మారింది.

సంక్షేమ పథకాల విస్తరణ
రైతుబంధు, రైతుబీమా, ఆసరా పెన్షన్లు, కల్యాణలక్ష్మి, షాదీ ముబారక్ వంటి పథకాలు గ్రామీణ సమాజంపై ప్రభావం చూపాయి. సంక్షేమాన్ని రాజకీయ అజెండాలో కేంద్ర అంశంగా మార్చిన రాష్ట్రాల్లో తెలంగాణ ఒకటి.

అయితే ప్రజల కలలు అన్నీ నెరవేరాయా?

ఇక్కడే అసలు ప్రశ్న మొదలవుతుంది.
రాష్ట్రం ఏర్పడటం ఒక విజయమే. కానీ ఉద్యమ లక్ష్యాలన్నీ నెరవేరాయని చెప్పడం వాస్తవ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఉండదు.

ఉద్యోగాల సమస్య ఇంకా ఎందుకు వెంటాడుతోంది?

తెలంగాణ ఉద్యమంలో అత్యంత కీలకమైన అంశం ఉద్యోగాలు. వేలాది మంది విద్యార్థులు “నియామకాలు” కోసం పోరాడారు. కానీ 12 సంవత్సరాల తర్వాత కూడా నిరుద్యోగం తెలంగాణ యువతకు ప్రధాన సవాలుగానే ఉంది.

గ్రూప్-1 పరీక్షల వివాదాలు, పేపర్ లీకేజీలు, నియామక ప్రక్రియల్లో జాప్యం యువతలో నిరాశ పెంచాయి.ప్రభుత్వాలు మారినా యువత అడుగుతున్న ప్రశ్న మాత్రం మారలేదు:

“తెలంగాణ కోసం పోరాడాం… ఉద్యోగం ఎప్పుడు వస్తుంది?”

హైదరాబాద్ అభివృద్ధి — జిల్లాల వెనుకబాటు. హైదరాబాద్ ప్రపంచస్థాయి నగరంగా ఎదుగుతోంది. కానీ అదే సమయంలో అనేక జిల్లాల్లో పరిశ్రమలు, ఉపాధి అవకాశాలు, నాణ్యమైన విద్యా సదుపాయాలు ఇంకా పరిమితంగానే ఉన్నాయి.

రాష్ట్ర అభివృద్ధి ప్రయోజనాలు సమానంగా పంచబడుతున్నాయా? అనే ప్రశ్నకు స్పష్టమైన సమాధానం కనిపించడం లేదు.
హైదరాబాద్ కేంద్రిత అభివృద్ధి నమూనా తెలంగాణ ఉద్యమం కలగన్న సమతుల్య అభివృద్ధికి పూర్తిగా సరిపోలడం లేదు.

వ్యవసాయం లాభదాయకమైందా?
సాగునీటి విస్తరణ జరిగినా రైతుల సమస్యలు పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదు.

• పెరుగుతున్న పెట్టుబడి వ్యయం
• మార్కెట్ అస్థిరత
• కనీస మద్దతు ధరల సమస్య
• పంటల వైవిధ్య లోపం

ఇవన్నీ రైతులను ఇప్పటికీ ఇబ్బంది పెడుతున్నాయి.
రైతు సంక్షేమ పథకాలు అవసరమే. కానీ వ్యవసాయాన్ని నిజంగా లాభదాయక రంగంగా మార్చడం ఇంకా సవాలుగానే ఉంది.

సామాజిక న్యాయం ఎంతవరకు సాధించాం?

తెలంగాణ ఉద్యమంలో బీసీలు, ఎస్సీలు, ఎస్టీలు, మైనారిటీలు కీలక పాత్ర పోషించారు.
కానీ రాష్ట్ర సాధన తర్వాత రాజకీయ, ఆర్థిక అధికారంలో వీరికి ఎంత ప్రాతినిధ్యం దక్కింది? ఈ ప్రశ్న ఇప్పటికీ చర్చనీయాంశమే.ప్రత్యేకంగా బీసీ వర్గాలకు తమ జనాభా నిష్పత్తికి తగిన రాజకీయ భాగస్వామ్యం ఇంకా లభించలేదు.

సామాజిక న్యాయం ఉద్యమ లక్ష్యాల్లో ప్రధాన అంశం.
12 ఏళ్ల తెలంగాణలో బీసీల పరిస్థితి: సాధికారత మాటల్లోనేనా?

• తెలంగాణ సాధనలో కీలక పాత్ర పోషించిన బీసీలు, రాష్ట్ర నిర్మాణంలో మాత్రం ఆశించిన స్థానం పొందలేకపోయారు.
• జనాభాలో అత్యధిక శాతం ఉన్న బీసీలకు రాజకీయ అధికారంలో తగిన ప్రాతినిధ్యం ఇంకా దక్కలేదు.
• బీసీ సబ్‌ప్లాన్ అనే ప్రధాన డిమాండ్ ఇప్పటికీ అమలుకు నోచుకోలేదు.
• బీసీల ఆర్థికాభివృద్ధికి ప్రత్యేక బడ్జెట్ కేటాయింపులు ఆశించిన స్థాయిలో లేవనే విమర్శలు కొనసాగుతున్నాయి.
• స్థానిక సంస్థల నుంచి శాసనసభ వరకు బీసీలకు జనాభా నిష్పత్తిలో అవకాశాలు కల్పించాలన్న డిమాండ్ ఇంకా పెండింగ్‌లోనే ఉంది.
• సంప్రదాయ వృత్తుల ఆధునీకరణ, ఉపాధి భద్రత విషయంలో ప్రభుత్వాల హామీలు పూర్తిస్థాయిలో అమలు కాలేదు.
• విద్య, ఉపాధి, స్వయం ఉపాధి రంగాల్లో బీసీ యువత ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి.
• బీసీ కార్పొరేషన్ల ద్వారా అందాల్సిన రుణాలు, ప్రోత్సాహకాలు అనేక సందర్భాల్లో తగిన స్థాయిలో అందలేదనే అసంతృప్తి ఉంది.
• తెలంగాణ ఉద్యమంలో బీసీలు పోరాట శక్తిగా నిలిచినా, పాలనా వ్యవస్థలో నిర్ణయాధికార స్థాయికి చేరడంలో ఇంకా అడ్డంకులు ఉన్నాయి.
• రాష్ట్రం ఏర్పడి 12 సంవత్సరాలు గడిచినా, “సామాజిక న్యాయం లేకుండా తెలంగాణ సంపూర్ణం కాదు”.

నీటి వివాదాలు ఇంకా ముగియలేదా?

తెలంగాణ ఉద్యమానికి మూలకారణాల్లో ఒకటి నీటి అన్యాయం. రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత కూడా కృష్ణా, గోదావరి జలాలపై వివాదాలు కొనసాగుతున్నాయి.

పోలవరం, బనకచర్ల, నది జలాల పంపకాల వంటి అంశాలు ఇంకా రాజకీయ ఉద్రిక్తతలకు కారణమవుతున్నాయి.

అంటే తెలంగాణ ఉద్యమం లేవనెత్తిన ప్రాథమిక సమస్యల్లో ఒకటి ఇప్పటికీ పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదని అర్థం.

తెలంగాణ స్పృహ బలపడిందా? లేక బలహీనపడుతోందా?

ఇటీవలి కాలంలో ఎక్కువగా చర్చకు వస్తున్న అంశం ఇదే.
రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత తొలి దశలో తెలంగాణ అస్తిత్వం, చరిత్ర, సంస్కృతిపై పెద్ద ఎత్తున చర్చ జరిగింది. కానీ ప్రస్తుతం ఆ చైతన్యం కొంత మేర తగ్గుతోందనే అభిప్రాయం కొందరిలో కనిపిస్తోంది.

తెలంగాణ అంటే కేవలం ఒక రాష్ట్రం కాదు. అది ఒక సామాజిక చైతన్యం. ఆ చైతన్యం బలహీనపడితే రాష్ట్రం ఉన్నా ఉద్యమ స్ఫూర్తి బలహీనపడే ప్రమాదం ఉంటుంది.

తెలంగాణ సాధించిందా? లేక తెలంగాణ నిర్మాణం ఇంకా కొనసాగుతోందా?

ఈ 12 సంవత్సరాల ప్రయాణం మనకు ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తు చేస్తోంది.
రాష్ట్ర సాధన ఒక సంఘటన. రాష్ట్ర నిర్మాణం ఒక నిరంతర ప్రక్రియ.

2014లో రాష్ట్రం వచ్చింది. కానీ:

• సమాన అభివృద్ధి ఇంకా పూర్తి కాలేదు.
• సామాజిక న్యాయం ఇంకా అసంపూర్ణం.
• యువతకు పూర్తి స్థాయి ఉపాధి ఇంకా అందలేదు.
• గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇంకా బలపడాల్సి ఉంది.
• ప్రాంతీయ వనరులపై పూర్తి నియంత్రణ ప్రశ్న ఇంకా మిగిలే ఉంది.

ఇంకేం చేయాలి?

To get more interesting news, click the link below.

Telangana TV

రాబోయే దశలో తెలంగాణ ముందుంచుకోవాల్సిన ప్రాధాన్యతలు:

1. ఉద్యోగ విప్లవం

ప్రభుత్వ నియామకాలతో పాటు పరిశ్రమల ఆధారిత ఉపాధి విస్తరణ.

1. జిల్లాల సమతుల్య అభివృద్ధి

హైదరాబాద్ కేంద్రిత అభివృద్ధి నుంచి జిల్లా కేంద్రిత అభివృద్ధికి మార్పు.

1. సామాజిక న్యాయం

బీసీలు, ఎస్సీలు, ఎస్టీలు, మైనారిటీలకు తగిన భాగస్వామ్యం.

1. నాణ్యమైన విద్య

ప్రభుత్వ విద్యా వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం.

1. నీటి హక్కుల పరిరక్షణ

అంతర్రాష్ట్ర జల వివాదాల్లో తెలంగాణ ప్రయోజనాలను కాపాడడం.

1. తెలంగాణ చరిత్ర పరిరక్షణ

ఉద్యమ చరిత్రను, సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని తదుపరి తరాలకు చేరవేయడం.

12 సంవత్సరాల తెలంగాణ ప్రయాణాన్ని ఒక్క మాటలో నిర్వచించడం సాధ్యం కాదు.

ఇది విజయాల కథ కూడా. అసంపూర్ణ కలల కథ కూడా.

తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడింది — ఇది చరిత్రాత్మక విజయం. కానీ తెలంగాణ ఉద్యమం కలగన్న సమాజం పూర్తిగా నిర్మితమైందని చెప్పడానికి ఇంకా సమయం ఉంది.

నిజానికి ప్రశ్న “తెలంగాణ వచ్చిందా?” కాదు.

ప్రశ్న “తెలంగాణ కోసం పోరాడిన ప్రజల కలలు ఎంతవరకు నెరవేరాయి?”

ఈ 12 సంవత్సరాల ప్రయాణం మనకు ఒక స్పష్టమైన సందేశం ఇస్తోంది:

తెలంగాణ సాధించాం.
కానీ తెలంగాణ నిర్మాణం ఇంకా పూర్తికాలేదు.

రాష్ట్రం వచ్చింది.
ఇప్పుడు ఉద్యమ లక్ష్యాలను సాకారం చేసే రెండో దశ ప్రారంభం కావాలి…

గుజ్జ సత్యం
చీఫ్ ఎడిటర్, సత్య తెలంగాణ

Satya Telangana is a Telugu daily newspaper delivering the latest news and updates