తెలంగాణపై నిశ్శబ్ద పునరాక్రమణ?
- అస్తిత్వ స్పృహను బలహీనపరుస్తూ…
పాత ఆధిపత్య రాజకీయాలకు మళ్లీ దారులు వేస్తున్నారా?
ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాజకీయ-సామాజిక వాతావరణంలో జరుగుతున్న కొన్ని పరిణామాలు పైపైన చూస్తే విడివిడిగా, యాదృచ్ఛికంగా కనిపించవచ్చు. ఒకచోట విగ్రహావిష్కరణ, ఇంకోచోట రాజకీయ వ్యాఖ్య, మరోచోట సాంస్కృతిక కార్యక్రమం, ఇంకెక్కడో నీటి ప్రాజెక్టులపై మౌనం — ఇవన్నీ సాధారణ రాజకీయ పరిణామాల్లా అనిపించవచ్చు. కానీ ఈ సంఘటనలన్నింటినీ ఒకే దారంతో కట్టి లోతుగా పరిశీలిస్తే, తెలంగాణ సమాజంలో ఒక తీవ్రమైన ఆందోళన కనిపిస్తోంది. అది — తెలంగాణ అస్తిత్వ స్పృహను క్రమంగా బలహీనపరుస్తూ, పాత ఉమ్మడి రాష్ట్ర ఆధిపత్య రాజకీయాలకు మళ్లీ ఇక్కడ స్థలం కల్పించే ప్రయత్నం జరుగుతోందనే అనుమానం.
ఇది కేవలం భావోద్వేగ ఆరోపణ మాత్రమే కాదు. గత చరిత్రను, ప్రస్తుత రాజకీయ కదలికలను, అధికార కేంద్రాల మధ్య ఉన్న సంబంధాలను గమనిస్తే ఈ అనుమానాలకు కారణాలు కనిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా తెలంగాణ ఏర్పడిన తర్వాత మొదటిసారిగా అధికారంలోకి వచ్చిన కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం, దాని నాయకత్వం ప్రదర్శిస్తున్న రాజకీయ-సాంస్కృతిక సంకేతాలు ఇప్పుడు విస్తృత చర్చకు దారితీస్తున్నాయి.
తెలంగాణ ఉద్యమం ఒక సాధారణ ప్రాంతీయ ఉద్యమం కాదు. అది దశాబ్దాల చరిత్ర కలిగిన ఆత్మగౌరవ పోరాటం. భాష, యాస, నీళ్లు, నిధులు, ఉద్యోగాలు, సంస్కృతి — ప్రతి అంశంలోనూ తాము అన్యాయానికి గురయ్యామనే భావన తెలంగాణ సమాజాన్ని ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమం వైపు నడిపించింది. అలాంటి ఉద్యమ ఫలితంగా ఏర్పడిన రాష్ట్రంలో, ఇప్పుడు అదే తెలంగాణ స్పృహను మెల్లగా నిర్వీర్యం చేసే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయనే వాదన వినిపించడం చిన్న విషయం కాదు.
ఈ మొత్తం పరిణామాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి “టగ్ ఆఫ్ వార్” ఉదాహరణ చాలా సరిపోతుంది. తాడు గుంజే ఆటలో గెలిచే జట్టు ఒకేసారి ప్రత్యర్థిని లాగి పడేయదు. ముందుగా కొద్దికొద్దిగా తాడును తమ వైపుకు లాగుతూ, అవతలి పక్షం పట్టు బలహీనపడే వరకు వేచి చూస్తుంది. ఒకసారి పట్టు సడలిందని నిర్ధారించుకున్నాకే పూర్తి శక్తితో లాగి కిందపడేస్తుంది. ప్రస్తుతం తెలంగాణ అస్తిత్వ రాజకీయాల విషయంలో కూడా ఇలాంటి వ్యూహమే అమలవుతోందనే అభిప్రాయం తెలంగాణ వాద వర్గాల్లో బలపడుతోంది.
తెలంగాణ భావోద్వేగాన్ని ఒకేసారి దెబ్బకొడితే ప్రజా వ్యతిరేకత వస్తుందని అధికార వర్గాలకు తెలుసు. అందుకే ప్రత్యక్ష దాడి కాదు, క్రమంగా సాంస్కృతిక-రాజకీయ చొరబాటు జరుగుతోందనే విశ్లేషణ వినిపిస్తోంది. ఈ క్రమంలో ఇటీవల జరిగిన కొన్ని సంఘటనలు తెలంగాణ సమాజంలో చర్చకు దారితీశాయి.
హైదరాబాద్ మైత్రీవనం కూడలిలో ఎన్టీఆర్ విగ్రహ స్థాపన వాటిలో ఒకటి. ఎన్టీఆర్ తెలుగు రాజకీయ చరిత్రలో ప్రముఖ నాయకుడే కావచ్చు. కానీ తెలంగాణ ఉద్యమ కాలంలో తెలుగుదేశం పార్టీ ప్రతినిధ్యం వహించిన రాజకీయ ధోరణి, ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో తెలంగాణ ప్రజల్లో ఉన్న అసంతృప్తి నేపథ్యాన్ని పక్కనబెట్టి చూస్తే ఈ విగ్రహ స్థాపనను అర్థం చేసుకోవడం కష్టం. తెలంగాణ ఉద్యమ సమయంలో “ఆంధ్రా రాజకీయ ఆధిపత్యం”కు ప్రతీకగా విమర్శించబడిన శక్తుల చిహ్నాలను ఇప్పుడు హైదరాబాద్ కేంద్రాల్లో మళ్లీ ప్రతిష్టించడం వెనుక కేవలం గౌరవ భావనే ఉందా? లేక అది ఒక రాజకీయ-సాంస్కృతిక సంకేతమా? అనే ప్రశ్న సహజంగానే తలెత్తుతోంది.
ఇదే సమయంలో ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి చేసిన కొన్ని రాజకీయ వ్యాఖ్యలు కూడా చర్చనీయాంశమయ్యాయి. “బీఆర్ఎస్ గద్దెలను కూల్చండి, నామరూపాలు లేకుండా చేయండి” అన్న పిలుపు సాధారణ ప్రతిపక్ష వ్యతిరేక రాజకీయ వ్యాఖ్యగా కనిపించవచ్చు. కానీ తెలంగాణ వాద వర్గాలు దీన్ని మరో కోణంలో చూస్తున్నాయి. వారి వాదన ప్రకారం, బీఆర్ఎస్ కేవలం ఒక పార్టీ కాదు; తెలంగాణ ఉద్యమ రాజకీయాలకు ప్రతీక. అలాంటి ప్రాంతీయ శక్తిని పూర్తిగా బలహీనపరిస్తే తెలంగాణ రాజకీయాల్లో ఒక శూన్యత ఏర్పడుతుంది. ఆ ఖాళీని మళ్లీ పాత ఉమ్మడి రాష్ట్ర రాజకీయ శక్తులు ఆక్రమించే అవకాశం కలుగుతుందని వారు భావిస్తున్నారు.
ఇక్కడ ప్రధానంగా వినిపిస్తున్న ఆరోపణ ఏమిటంటే — కాంగ్రెస్, బీజేపీ, తెలుగుదేశం పార్టీలు బయటకు వేర్వేరు రాజకీయ శక్తుల్లా కనిపించినా, తెలంగాణ ప్రాంతీయ అస్తిత్వ రాజకీయాలను బలహీనపరిచే విషయంలో ఒక సామాన్య వ్యూహాత్మక అవగాహనతో ముందుకు వెళ్తున్నాయన్నది. దీనికి ప్రత్యక్ష సాక్ష్యాలకంటే రాజకీయ సంకేతాలే ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి.
రోశయ్య, ఎస్పీ బాలసుబ్రహ్మణ్యం వంటి ఉమ్మడి రాష్ట్ర కాలానికి చెందిన ప్రముఖుల విగ్రహాలను వరుసగా ఆవిష్కరించడం కూడా ఈ చర్చలో భాగమైంది. వ్యక్తుల ప్రతిభను గౌరవించడం తప్పు కాదు. కానీ తెలంగాణ వాదుల ప్రశ్న ఏమిటంటే — ఎందుకు ఇప్పుడు? ఎందుకు వరుసగా ఉమ్మడి రాష్ట్ర భావజాలాన్ని గుర్తు చేసే చిహ్నాలకే ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది? తెలంగాణ ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషించిన స్థానిక సాంస్కృతిక, సామాజిక చిహ్నాలకు అంతే స్థాయిలో గుర్తింపు దక్కుతోందా? అనే అంశం ఇప్పుడు చర్చకు వస్తోంది.
ఇది కేవలం విగ్రహాల రాజకీయమే కాదు; స్మృతి రాజకీయాలు. సమాజం ఏ చరిత్రను గుర్తుంచుకోవాలి? ఏ భావోద్వేగంతో జీవించాలి? ఏ సంస్కృతిని ప్రధానంగా చూడాలి? అనే ప్రశ్నల చుట్టూ ఈ పోరాటం తిరుగుతోంది. తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్ర భావనను క్రమంగా నీరుగార్చి, “మనం అంతా ఒక్కటే” అనే పాత ఉమ్మడి రాష్ట్ర భావజాలాన్ని మళ్లీ బలపరచే ప్రయత్నం జరుగుతోందనే విమర్శలు అందుకే వస్తున్నాయి.
నీటి వనరుల విషయంలోనూ ఇదే అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. తెలంగాణ ఉద్యమానికి కేంద్రబిందువైన అంశాల్లో నీటి పంపకాల అన్యాయం ఒకటి. కృష్ణా, గోదావరి జలాల విషయంలో దశాబ్దాలుగా తెలంగాణకు అన్యాయం జరిగిందనే భావన ఉద్యమానికి బలం ఇచ్చింది. అలాంటి సందర్భంలో పోలవరం ప్రాజెక్టు, బనకచర్ల వంటి అంశాలపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం తీసుకుంటున్న వైఖరి ఇప్పుడు ప్రశ్నార్థకంగా మారింది.
తెలంగాణ ప్రయోజనాలకు నష్టం కలిగించే అవకాశాలు ఉన్నాయని విమర్శలు వస్తున్నా, ప్రభుత్వం దూకుడుగా స్పందించడం లేదనే అభిప్రాయం పెరుగుతోంది. దీని వెనుక అంతర్రాష్ట్ర రాజకీయ సమీకరణాలు, ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ప్రభావం ఉందనే ఆరోపణలు తెలంగాణ రాజకీయ వర్గాల్లో వినిపిస్తున్నాయి. ఇది నిజమా కాదా అనేది పక్కనపెడితే, అలాంటి అనుమానాలకు తావు కలిగే పరిస్థితి రావడం కూడా రాజకీయంగా చిన్న విషయం కాదు.
ఇటీవల ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ హైదరాబాద్ పర్యటన సందర్భంగా చోటుచేసుకున్న పరిణామాలు కూడా ఈ చర్చకు మరింత ఊతమిచ్చాయి. తెలంగాణకు వచ్చి ఇక్కడి స్థానిక సమస్యలు, నాయకత్వాన్ని పక్కనపెట్టి ప్రధానంగా చంద్రబాబు నాయుడు, పవన్ కళ్యాణ్లతోనే రాజకీయ సమన్వయం ప్రదర్శించడం తెలంగాణ వాద వర్గాల్లో అనేక ప్రశ్నలకు దారితీసింది. తెలంగాణను స్వతంత్ర రాజకీయ అస్తిత్వంగా కాకుండా, మళ్లీ దక్షిణ భారత రాజకీయ వ్యూహాల్లో ఒక ఉపకేంద్రంగా చూస్తున్నారా? అనే సందేహం అక్కడి నుంచి మొదలైంది.
ఈ మొత్తం పరిణామాల్లో అత్యంత ఆందోళనకర అంశం ఏమిటంటే — తెలంగాణ సమాజంలో క్రమంగా “రాజకీయ అలసట” పెరగడం. ఉద్యమ సమయంలో ఉన్న చైతన్యం, ఆత్మగౌరవ భావజాలం, రాజకీయ అప్రమత్తత తగ్గిపోతే, అలాంటి సమాజాలను తిరిగి పాత ఆధిపత్య శక్తులు ఆక్రమించడం సులభమవుతుంది. చరిత్రలో ఇలాంటి ఉదాహరణలు అనేకం ఉన్నాయి.
తెలంగాణ ఉద్యమం కేవలం ఒక రాష్ట్రాన్ని సాధించడానికే పరిమితం కాలేదు. అది ఒక సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనం కూడా. తెలంగాణ యాసపై ఉన్న అవమాన భావనను తొలగించింది. స్థానిక చరిత్రకు గుర్తింపు తీసుకొచ్చింది. సమ్మక్క-సారక్కల నుంచి కొమురం భీం వరకు స్థానిక పోరాట చరిత్రను ప్రధాన ప్రవాహంలోకి తీసుకొచ్చింది. అలాంటి అస్తిత్వ రాజకీయాన్ని ఇప్పుడు మళ్లీ బలహీనపరిచే ప్రయత్నం జరుగుతోందనే భావన తెలంగాణ సమాజంలో ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
అయితే ఇక్కడ ఒక విషయం స్పష్టంగా గుర్తుంచుకోవాలి. తెలంగాణ ప్రజలు రాజకీయంగా చాలా చైతన్యవంతులు. ఈ నేల దశాబ్దాల పోరాట చరిత్ర చూసింది. ఒకప్పుడు “తెలంగాణ” అనే పదాన్నే ఎగతాళి చేసిన శక్తులనే ప్రజలు రాజకీయంగా తిరస్కరించారు. కాబట్టి తెలంగాణ అస్తిత్వాన్ని బలహీనపరిచే ఏ ప్రయత్నమైనా ప్రజల పరిశీలన నుంచి తప్పించుకోదు.
ప్రజాస్వామ్యంలో రాజకీయ భేదాలు సహజం. కాంగ్రెస్, బీఆర్ఎస్, బీజేపీ, ఇతర పార్టీల మధ్య పోటీ కూడా సహజమే. కానీ తెలంగాణ అస్తిత్వం, సంస్కృతి, చరిత్ర విషయంలో ప్రజల్లో అనుమానాలు కలిగేలా వ్యవహరించడం మాత్రం ప్రమాదకరం. ఎందుకంటే తెలంగాణ రాష్ట్రం కేవలం పరిపాలనా విభజన ఫలితం కాదు; అది భావోద్వేగాల, త్యాగాల, ఆత్మగౌరవ పోరాటాల ఫలితం.
అందుకే ప్రస్తుతం జరుగుతున్న పరిణామాలను తెలంగాణ సమాజం మరింత అప్రమత్తంగా గమనించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇవన్నీ నిజంగా యాదృచ్ఛిక సంఘటనలేనా? లేక ఒక దీర్ఘకాల రాజకీయ-సాంస్కృతిక వ్యూహంలో భాగమా? అనే ప్రశ్నకు సమాధానం రానున్న కాలమే చెబుతుంది. కానీ ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టం — తెలంగాణ స్పృహను బలహీనపరిచే ఏ ప్రయత్నమైనా ఇక్కడి ప్రజల చరిత్ర చైతన్యాన్ని తక్కువ అంచనా వేయడమే అవుతుంది.
గుజ్జ సత్యం.
ఎం.కాం., బి.ఎల్.ఐఎస్సి., పీజీడీసీఏ
చీఫ్ ఎడిటర్, సత్య తెలంగాణ
To get more interesting news, click the link below.
