• ప్రజల కోసం పోరాడిన మహానేతకు 80వ జయంతి నివాళి.
• బీసీ–కార్మిక వర్గాల హక్కుల నుంచి తెలంగాణ సాధన వరకు.. ఆయన పోరాటం ఓ చరిత్ర.

తెలంగాణ రాజకీయ చరిత్రను వెనక్కి తిరిగి చూస్తే కొన్ని పేర్లు పదవులతో గుర్తుండిపోతాయి. మరికొన్ని పేర్లు ప్రజలతో, పోరాటాలతో, ధైర్యంతో గుర్తుండిపోతాయి. ఆలే నరేంద్ర రెండో కోవకు చెందిన నాయకుడు. ఆయనను అభిమానులు “టైగర్ నరేంద్ర” అని పిలిచేవారు. అది కేవలం ఒక రాజకీయ బిరుదు కాదు. ప్రజా సమస్యలపై ఆయన వ్యవహరించిన తీరుకు, ప్రత్యర్థుల ముందు వెనుకడుగు వేయని స్వభావానికి, పాతబస్తీ రాజకీయాల్లో ఆయన సంపాదించుకున్న ప్రత్యేక గుర్తింపుకు వచ్చిన పేరు.

1946 ఆగస్టు 21న హైదరాబాద్‌లో జన్మించిన ఆలే నరేంద్ర 2026 ఆగస్టు 21న 80వ జయంతి సంవత్సరంలోకి అడుగుపెడుతున్నారు. హిమాయత్‌నగర్ నుంచి మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా, మెదక్ నుంచి లోక్‌సభ సభ్యుడిగా, కేంద్ర మంత్రిగా పనిచేసిన ఆయన రాజకీయ ప్రస్థానం ఒక వైపు. మరోవైపు కార్మిక ఉద్యమాలు, ప్రజా సమస్యలు, తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన కోసం చేసిన రాజకీయ ప్రయత్నాలు ఆయన జీవితానికి మరో పార్శ్వం. ఈ రెండు కోణాలనూ కలిపి చూసినప్పుడే ఆలే నరేంద్ర అనే వ్యక్తిత్వం మనకు పూర్తిగా అర్థమవుతుంది.

ఇటీవల ఆలే నరేంద్ర 80వ జయంతిని పురస్కరించుకుని వెలువడిన పత్రికా కథనాలు కూడా ఆయనను ప్రధానంగా ఇదే కోణంలో గుర్తుచేశాయి. ఒక కథనం ఆయనను “పాతబస్తీ రాజకీయాలకు పడగన్న పెట్టిన టైగర్ నరేంద్ర”గా అభివర్ణించగా, మరో కథనం “తెలంగాణ సమరశీలతకు నిలువెత్తు రూపం”గా పేర్కొంది.

పదవి కంటే పోరాటమే పెద్దది

రాజకీయ నాయకుడి జీవితాన్ని సాధారణంగా ఆయన చేపట్టిన పదవులతో కొలుస్తాం. ఎమ్మెల్యేనా? ఎంపీనా? మంత్రినా? ఏ పార్టీకి చెందినవారు? ఎన్ని ఎన్నికలు గెలిచారు? ఇవే ప్రశ్నలు ముందుకు వస్తాయి. కానీ ఆలే నరేంద్రను ఈ ప్రమాణాలతో మాత్రమే అంచనా వేస్తే ఆయన రాజకీయ జీవితంలోని అసలు సారం మిగిలిపోదు.

ఎందుకంటే ఆయన రాజకీయాల్లోకి వచ్చిన కాలం, హైదరాబాద్ రాజకీయ వాతావరణం, పాతబస్తీ సామాజిక పరిస్థితులు, తెలంగాణ ప్రశ్న చుట్టూ నెలకొన్న రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు—ఇవన్నీ వేరువేరు అంశాలు కావు. ఆ కాలపు రాజకీయాలు ఎంత సంక్లిష్టంగా ఉన్నాయో, అందులో ఒక నాయకుడిగా తనకంటూ ప్రత్యేక ముద్ర వేయడం అంత సులభం కాదు.

ప్రజలతో నేరుగా మాట్లాడటం, సమస్యను నేరుగా పట్టుకోవడం, తన అభిప్రాయాన్ని దాచకుండా చెప్పడం ఆయన రాజకీయ శైలి. అందుకే ఆయనను అభిమానించినవారే కాదు, రాజకీయ ప్రత్యర్థులు కూడా ఆయనను ఒక ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వంగా గుర్తించాల్సి వచ్చింది.

వీరత్వం అంటే కేవలం గట్టిగా మాట్లాడటం కాదు. ప్రజల సమస్యపై నిలబడే ధైర్యం ఉండటం. అధికారంలో ఉన్నప్పుడు ఒకలా, అధికారం లేనప్పుడు మరోలా కాకుండా తన రాజకీయ వైఖరిని కొనసాగించడం. ఈ లక్షణమే ఆలే నరేంద్రను మిగిలిన వారితో భిన్నంగా నిలబెట్టింది.

తెలంగాణ కోసం పదవిని కూడా పక్కన పెట్టిన నాయకుడు

తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన కోసం అనేక తరాలు పోరాడాయి. ఆ పోరాటానికి ఒకే ఒక్క నాయకుడు, ఒకే ఒక్క పార్టీ లేదా ఒకే ఒక్క దశ కారణం కాదు. తెలంగాణ ఉద్యమ చరిత్ర అనేక రాజకీయ, సామాజిక ప్రవాహాల కలయిక.

ఆ చరిత్రలో ఆలే నరేంద్రకు కూడా ఒక స్థానం ఉంది.

2004 ఎన్నికలకు ముందు ఆయన ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన కోసం రాజకీయ వేదికను ఏర్పాటు చేసి, అనంతరం తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితిలో చేరారు. తెలంగాణ ప్రశ్నపై కేంద్రంలో మంత్రిగా ఉన్న సమయంలోనూ ఆయన రాజకీయంగా తన అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేశారు.

ఇది నేటి తరానికి చెప్పాల్సిన అంశం.

ఎందుకంటే ఇప్పుడు తెలంగాణ రాష్ట్రం మన కళ్లముందున్న వాస్తవం. కానీ ఒకప్పుడు తెలంగాణ అనే మాటే రాజకీయంగా సవాలుగా ఉన్న కాలం ఉంది. ఆ సమయంలో తెలంగాణ కోసం మాట్లాడటం, రాజకీయ నిర్ణయాలు తీసుకోవడం, పదవులను కూడా పణంగా పెట్టడం చిన్న విషయం కాదు.

అందుకే తెలంగాణ చరిత్రను కేవలం రాష్ట్రం ఏర్పడిన తేదీతో ప్రారంభించడం సరికాదు.

తెలంగాణ కోసం ఆలోచించిన ప్రతి దశను, పోరాడిన ప్రతి తరాన్ని, ప్రశ్నించిన ప్రతి గొంతును చరిత్రలో నమోదు చేయాలి.

అది ఆలే నరేంద్రకు మాత్రమే కాదు—తెలంగాణ చరిత్రకు మనం ఇవ్వాల్సిన గౌరవం.

కార్మిక నాయకుడి కోణాన్ని ఎందుకు మర్చిపోతున్నాం?

ఆలే నరేంద్ర రాజకీయ జీవితంలో మరో ముఖ్యమైన కోణం కార్మిక ఉద్యమం. కార్మికుడి సమస్యను కేవలం వేతనం లేదా ఉద్యోగ భద్రత సమస్యగా కాకుండా, సామాజిక గౌరవానికి సంబంధించిన అంశంగా చూసిన నాయకత్వం ఆయనలో కనిపించింది. ఆయన కార్మిక నాయకుడిగా అనేక పోరాటాల్లో పాల్గొన్నారని, కేసులు కూడా ఎదుర్కొన్నారని ఆయన రాజకీయ జీవితాన్ని స్మరించుకున్న సందర్భాల్లో ప్రస్తావించబడింది.

హైదరాబాద్ రూపం మారుతోంది. ఐటీ రంగం విస్తరిస్తోంది. మెట్రో నగరం మరింత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతోంది. భారీ నిర్మాణాలు జరుగుతున్నాయి. కొత్త పరిశ్రమలు వస్తున్నాయి. కానీ ఈ అభివృద్ధి వెనుక ఉన్న కార్మికుడి జీవితం అదే స్థాయిలో భద్రంగా మారిందా?

నిర్మాణ కార్మికుడు, పారిశ్రామిక కార్మికుడు, డ్రైవర్, డెలివరీ ఉద్యోగి, గిగ్ వర్కర్—పని స్వరూపం మారింది. కానీ అస్థిరత మాత్రం కొత్త రూపాల్లో కొనసాగుతోంది.

ఇలాంటి సమయంలో ఆలే నరేంద్ర జయంతి మనకు ఒక ప్రశ్న వేస్తోంది:

అభివృద్ధి అంటే భవనాల ఎత్తు పెరగడమేనా? లేక వాటిని నిర్మించిన మనిషి జీవన ప్రమాణం కూడా పెరగాలా?

ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం వెతకాల్సిన అవసరం ఉంది.

బీసీ రాజకీయాల కొత్త దశలో ఆలే నరేంద్ర వారసత్వం

ఆలే నరేంద్ర జయంతిని కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకుడి జ్ఞాపక దినంగా చూడటం కంటే, నేటి సామాజిక న్యాయ రాజకీయాలతో అనుసంధానం చేయడం అవసరం.

తెలంగాణలో బీసీ రాజకీయాలు ఇప్పుడు కీలక మలుపులో ఉన్నాయి. సామాజిక, ఆర్థిక, విద్యా, ఉద్యోగ, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యంపై చర్చ తీవ్రమైంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహించిన Socio-Economic, Educational, Employment, Political and Caste Survey-2024 ద్వారా 3.55 కోట్ల మందికి సంబంధించిన 75 రకాల సమాచారాన్ని సేకరించినట్లు అధికారిక నిపుణుల నివేదిక పేర్కొంది. ఆ డేటాను వెనుకబాటుతనాన్ని అంచనా వేయడానికి ఉపయోగించాలనే ఉద్దేశంతో Composite Backwardness Index వంటి విధానాన్ని కూడా నిపుణుల బృందం ప్రతిపాదించింది.

ఇక్కడ అసలు ప్రశ్న డేటా సేకరణతో ముగియదు.

డేటా వచ్చింది. ఇక దాని ఆధారంగా ఏం చేస్తారు?

బీసీల విద్యకు ఎంత ప్రాధాన్యం?

ఉద్యోగాల్లో ఎంత ప్రాతినిధ్యం?

రాజకీయాల్లో ఎంత వాటా?

స్థానిక సంస్థల్లో రిజర్వేషన్లు ఎలా?

ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలకు ఎంత ప్రత్యేక సహాయం?ఇవన్నీ ఇప్పుడు విధాన నిర్ణయాలుగా మారాలి.లేకపోతే కులగణన ఒక గణాంక వ్యాయామంగా మిగిలిపోతుంది.

కులగణన: గణాంకం కాదు… సామాజిక న్యాయానికి పునాది

దేశవ్యాప్తంగా కూడా కులగణనపై చర్చ కొత్త దశకు చేరింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం Census 2027లో కులగణనను చేర్చాలని నిర్ణయించింది. 2027 జనాభా లెక్కల రెండో దశలో సమగ్ర కుల వివరాలను నమోదు చేయనున్నట్లు కేంద్రం అధికారికంగా ప్రకటించింది. ఇది స్వాతంత్ర్యం తర్వాత సాధారణ జనగణనలో అన్ని వ్యక్తుల కుల వివరాలను సేకరించే కీలక మార్పు.

ఇది బీసీ ఉద్యమానికి ఒక చారిత్రక అవకాశం.కానీ అవకాశం అంటే ఫలితం కాదు.

సరైన ప్రశ్నలు అడగాలి.
సరైన గణాంకాలు నమోదు చేయాలి.
కులాల పేర్లు, ఉపకులాల వివరాల్లో గందరగోళం లేకుండా చూడాలి.
సేకరించిన సమాచారాన్ని పారదర్శకంగా విశ్లేషించాలి.
చివరికి ఆ గణాంకాలను విధాన నిర్ణయాలకు అనుసంధానం చేయాలి.

అప్పుడే కులగణనకు అర్థం ఉంటుంది.

తెలంగాణలో ఇప్పటికే సామాజిక-ఆర్థిక-విద్యా-ఉద్యోగ-రాజకీయ-కుల సర్వే జరిగిన నేపథ్యంలో, రాష్ట్ర అనుభవం దేశవ్యాప్త కులగణనకు కూడా ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది. తెలంగాణ అధికారిక నివేదికలో ఈ సర్వే 97 శాతం జనాభాను కవర్ చేసిందని పేర్కొంది.

ఇది సాధారణ విషయం కాదు.

సామాజిక న్యాయ విధానాలకు డేటా అవసరం అని తెలంగాణ ఇప్పటికే ఒక ప్రయోగాన్ని చేసింది. ఇప్పుడు ఆ డేటాను రాజకీయ నినాదం నుంచి పాలనా నిర్ణయంగా మార్చే బాధ్యత ప్రభుత్వంపై ఉంది.

స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు—బీసీ ప్రాతినిధ్యానికి అసలు పరీక్ష

తెలంగాణలో స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల ప్రక్రియపై కూడా కులగణన, రిజర్వేషన్ల అంశం ప్రభావం చూపుతోంది. స్థానిక సంస్థల్లో బీసీ రిజర్వేషన్ల ఖరారుకు తాజా జనాభా గణాంకాలు లేదా కులగణనను ప్రామాణికంగా తీసుకోవాలనే చర్చ కారణంగా ఎన్నికల ప్రక్రియలో ఆలస్యం జరిగినట్లు తాజా నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.

ఇక్కడే రాజకీయ పార్టీలకు, ప్రభుత్వానికి అసలు పరీక్ష.బీసీలకు రిజర్వేషన్లు ఇస్తామని చెప్పడం ఒక విషయం.వాటిని చట్టబద్ధంగా, ఆచరణాత్మకంగా అమలు చేయడం మరో విషయం.

ఆలే నరేంద్ర తరహా రాజకీయ నాయకత్వం నుంచి నేర్చుకోవాల్సిన పాఠం ఇదే—ప్రజా సమస్యను ఎన్నికల హామీగా కాకుండా రాజకీయ బాధ్యతగా చూడాలి.

ఆలే నరేంద్రకు విగ్రహం కావాలా?

ఖచ్చితంగా కావాలి.ఆయన సేవలకు గుర్తింపుగా హైదరాబాద్‌లో ఒక స్మారక చిహ్నం ఉండాలి. ఒక ప్రముఖ ప్రభుత్వ సంస్థకు, విద్యా సంస్థకు లేదా ప్రజా ప్రదేశానికి ఆయన పేరు పెట్టడం గురించి ప్రభుత్వం ఆలోచించాలి.కానీ ఇక్కడ ఒక జాగ్రత్త కూడా అవసరం.

విగ్రహం పెట్టి బాధ్యత ముగిసిందనుకోవడం చరిత్రకు న్యాయం కాదు.

ఆలే నరేంద్రకు నిజమైన నివాళి అంటే ఆయన పేరుతో ఒక విగ్రహం మాత్రమే కాదు.

కార్మికుడి హక్కును కాపాడటం.

బీసీ యువతకు అవకాశాలు కల్పించడం.

ప్రజా సమస్యపై అధికారాన్ని ప్రశ్నించడం.

తెలంగాణ చరిత్రలో ఆయన పాత్రను భవిష్యత్ తరాలకు పరిచయం చేయడం.

ప్రజా జీవితంలో ధైర్యం, నిజాయితీ, నిబద్ధతకు విలువ పెంచడం.

ఇవే ఆయనకు నిజమైన స్మారకాలు.

చరిత్రలో ఒక ఖాళీ ఎందుకు ఉండకూడదు?

మన సమాజం ఒక విచిత్రమైన అలవాటుకు లోనైంది. అధికారంలో ఉన్నప్పుడు నాయకులను గుర్తు చేసుకుంటాం. అధికారం కోల్పోయిన తర్వాత వారి చరిత్రను మర్చిపోతాం. మరణించిన తర్వాత కొన్ని రోజులు స్మరణ సభలు నిర్వహిస్తాం. ఆ తర్వాత మళ్లీ మౌనం.

ఆలే నరేంద్ర విషయంలో ఇది జరగకూడదు.

ఎందుకంటే ఆయన జీవితం తెలంగాణ రాజకీయ పరిణామాల ఒక దశకు అద్దం.

పాతబస్తీ రాజకీయాల పరిణామాలకు ఒక అధ్యాయం.

కార్మిక ఉద్యమ చరిత్రకు ఒక అధ్యాయం.

తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన రాజకీయాలకు ఒక అధ్యాయం.

బడుగు వర్గాల రాజకీయ ప్రాతినిధ్య చర్చకు ఒక అధ్యాయం.

అలాంటి వ్యక్తుల చరిత్రను కేవలం జయంతి పోస్టర్లకు పరిమితం చేస్తే మనమే మన చరిత్రను చిన్నదిగా చేసుకున్నట్టవుతుంది.

టైగర్ నరేంద్రకు నిజమైన వారసత్వం ఎవరిది?

ఇది ఒక పార్టీకి చెందిన ప్రశ్న కాదు.

ఒక కుటుంబానికి చెందిన ప్రశ్న కాదు.

ఒక వర్గానికి చెందిన ప్రశ్న కాదు.

ఆయనను అభిమానించే ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత.

ప్రత్యేకంగా నేటి యువతకు ఆయన జీవితం ఒక పాఠం.

రాజకీయాల్లోకి రావాలంటే ముందుగా ప్రజల్లోకి వెళ్లాలి.

ప్రజల బాధ తెలుసుకోవాలి.

ప్రజలతో సంబంధం పెంచుకోవాలి.

అధికారాన్ని ప్రశ్నించగలగాలి.

అవసరమైతే తన రాజకీయ సౌకర్యాన్ని కూడా పక్కన పెట్టగలగాలి.

అదే ఆలే నరేంద్ర చూపిన రాజకీయ పాఠం.

ఈ రోజు తెలంగాణలో రాజకీయ పోటీలు మారుతున్నాయి. సామాజిక సమీకరణాలు మారుతున్నాయి. కులగణన చుట్టూ కొత్త చర్చ మొదలైంది. స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో రిజర్వేషన్ల అంశం కీలకంగా మారింది. బీసీ మహిళల ఆర్థిక సాధికారత కోసం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం స్వయం ఉపాధి పథకాలపై కూడా దృష్టి పెడుతోంది.

ఈ పరిణామాలన్నింటినీ ఒకే దారంతో కలిపేది సామాజిక న్యాయం.

అదే ఆలే నరేంద్ర జయంతికి నేటి సందర్భంలో ఇవ్వాల్సిన అర్థం.

ముగింపు: పేరు కాదు… నిబద్ధత కావాలి

ఆలే నరేంద్ర 80వ జయంతి సందర్భంగా ఆయనకు నివాళి అర్పించేటప్పుడు మనం ఒక ప్రశ్న వేసుకోవాలి:

“ఆయన పేరు ఎంతకాలం నిలుస్తుంది?” కాదు.

“ఆయన ఆశయాల్లో మనం ఎంతకాలం నడుస్తాం?” అనేదే అసలు ప్రశ్న.

ఆయనకు విగ్రహం కావాలి.ఆయన పేరుతో ఒక స్మారకం కావాలి.ఆయన జీవితంపై పరిశోధన కావాలి.

తెలంగాణ చరిత్రలో ఆయన పాత్రకు తగిన స్థానం కావాలి.కానీ అంతకన్నా ముఖ్యంగా—

ప్రజల కోసం నిలబడే రాజకీయ ధైర్యం కావాలి.

బడుగు వర్గాలకు న్యాయం జరిగే రాజకీయ వ్యవస్థ కావాలి.

కార్మికుడి చెమటకు విలువ ఇచ్చే ఆర్థిక విధానం కావాలి.

కులగణన గణాంకాలను సామాజిక న్యాయానికి ఉపయోగించే పాలన కావాలి.

బీసీలకు జనాభా ప్రాతిపదికన న్యాయమైన ప్రాతినిధ్యం కల్పించే రాజకీయ సంకల్పం కావాలి.

అప్పుడు మాత్రమే “టైగర్ నరేంద్ర” అనే పేరు ఒక జ్ఞాపకంగా కాకుండా ఒక రాజకీయ విలువగా నిలుస్తుంది.

ఆలే నరేంద్రను స్మరించుకోవడం అంటే గతాన్ని పూజించడం కాదు.

గతం నుంచి ధైర్యాన్ని తీసుకుని వర్తమానాన్ని ప్రశ్నించడం.

అదే నిజమైన నివాళి.

అదే తెలంగాణకు అవసరమైన రాజకీయ సంస్కృతి.అదే బీసీ, కార్మిక, బడుగు వర్గాల భవిష్యత్తుకు అవసరమైన పోరాట స్ఫూర్తి.

టైగర్ ఆలే నరేంద్రకు 80వ జయంతి సందర్భంగా ఇదే సత్య తెలంగాణ నివాళి.

– గుజ్జ సత్యం
సంపాదకులు, సత్య తెలంగాణ